Türkiye'nin geleceği için gençlere iş imkanı sağlanmalı - Mehmet Kuşcu

“Mehmet Kuşcu’nun değerlendirmesi, bu yazının içerik analizine yeni bir bakış açısı getiriyor.”

Türkiye’nin sahip olduğu en kıymetli hazine; kuşkusuz sokaklarında, üniversite amfilerinde ve teknoloji merkezlerinde atan o dinamik genç kalplerdir. Ülkemiz, genç nüfus oranıyla Avrupa’nın ve dünyanın pek çok bölgesine kıyasla muazzam bir enerjiye ev sahipliği yapıyor.

Fakat bu büyük potansiyel, maalesef yüksek işsizlik rakamlarının oluşturduğu yoğun bir sis bulutu altında kalıyor. Özellikle genç kuşaklar arasındaki istihdam sancıları; yalnızca bugünün bir meselesi olmaktan ziyade, yarınlarımızın sosyal huzuru ve ekonomik sağlamlığı adına da ciddi bir uyarı fişeği niteliği taşıyor.

Şunu unutmamalıyız: İşsizlik, sadece bir ekonomi verisi veya kağıt üzerindeki bir istatistik olmaktan çok öte, bir insanın sabah uyandığında hayata tutunacak bir amaç bulup bulamaması meselesidir. Türkiye’de bu sorunun kökleri oldukça derine uzanan ve birbirine sıkı sıkıya bağlı pek çok etkenden besleniyor. Ekonomik büyüme hızındaki dalgalanmalar, teknolojinin her geçen gün çalışma biçimlerimizi baştan aşağı değiştirmesi ve eğitim sisteminin piyasa gerçekleriyle her zaman tam örtüşememesi bu tabloyu karmaşık hale getiriyor.

Ekonomik büyümenin ivme kaybetmesi, doğal olarak yeni iş alanlarının açılmasını yavaşlatıyor. Buna bir de dijitalleşme ve otomasyonun getirdiği yapısal değişimler eklendiğinde, geleneksel iş kollarının daraldığını görüyoruz. Yapay zekanın ve robotik sistemlerin yükselişi, bazı sektörlerde insan emeğine olan ihtiyacı azaltırken, gençlerin bu yeni dünyaya uyum sağlayacak donanıma sahip olmalarını zorunlu kılıyor. Mevcut eğitim yapısının, işgücü piyasasının acil ihtiyaçlarına ve güncel taleplerine her zaman aynı hızda cevap veremediği bir gerçek. Gençlerin okullarından mezun olurken sahip oldukları teorik bilgilerle, bir işverenin onlardan beklediği pratik beceriler arasında çoğu zaman bir boşluk oluşuyor. Bu durum, gençlerin iş hayatına atılırken kendilerini yetersiz hissetmelerine veya deneyimsiz oldukları gerekçesiyle kapıdan geri çevrilmelerine zemin hazırlıyor.

İşsizliğin birey üzerindeki etkileri, bazen telafisi mümkün olmayan yaralar açıyor. Bir gencin en verimli yıllarında kendini üretim sürecinin dışında hissetmesi, sadece maddi bir kayıp teşkil etmiyor; aynı zamanda büyük bir sosyal dışlanmışlık hissi uyandırıyor. Yoksulluk sınırı civarında yaşam mücadelesi vermek, psikolojik direnci kırıyor ve geleceğe dair umutları söndürüyor. Motivasyonunu yitiren gençler için beyin göçü tek çıkış yolu gibi görünmeye başlıyor. Kendi ülkesinde değer göremeyeceğini düşünen parlak zihinler, şanslarını başka coğrafyalarda denemek istediklerinde, Türkiye aslında en büyük sermayesini, yani zekasını ve enerjisini kaybediyor. İş bulamayan bir gencin ailesine bağımlı kalması, onun özgüvenini zedeliyor. Kendi hayatı üzerinde söz sahibi olamayan, evlilik hayallerini erteleyen, sosyal çevresinden uzaklaşan bir nesil; toplumun genel ruh halini de olumsuz etkiliyor. Bu sosyal durağanlık, uzun vadede toplumsal dayanışmanın zayıflamasına ve karamsarlığın bir yaşam biçimi haline gelmesine sebebiyet verebilir.

Türkiye’de genç işsizlik oranlarının, genel işsizlik ortalamalarının bir hayli üzerinde seyretmesi maalesef acı bir gerçek. Gençlerin istihdama katılımı önünde; deneyim eksikliği, teorik eğitimin pratikle bir türlü harmanlanamaması ve iş dünyasının hızla dönüşen yetkinlik talepleri gibi çok temel bariyerler duruyor.

Aslında bu durum, tam bir kısırdöngü yaratıyor: Genç işsizliği arttıkça, iş arayanların tecrübe kazanması ve yeteneklerini geliştirmesi de imkansız hale geliyor. Bu kısırdöngü ise gelecekteki kariyer olanaklarını iyice daraltarak gençlerin derin bir umutsuzluğa sürüklenmesine yol açıyor.

Bugün pek çok genç, iş bulamama kaygısı yüzünden ne geleceğe dair uzun vadeli planlar yapabiliyor ne de eğitimine devam edecek motivasyonu kendinde bulabiliyor. Sonuç olarak bu belirsizlik, aile kurmak gibi hayati yaşam kararlarının bile ucu açık bir süreye ertelenmesiyle noktalanıyor.

Bu kısırdöngüyü kırmak imkansız sayılmaz; ancak bu, sabırlı, çok boyutlu ve kararlı bir strateji gerektirir. Devletin, özel sektörün, sivil toplum kuruluşlarının ve üniversitelerin el ele verdiği bir seferberlik ruhuna ihtiyacımız var. Eğitim sistemimiz, sadece bilgi yükleyen bir yapıdan ziyade, beceri kazandıran bir modele dönüşmeli. Mesleki ve teknik eğitimlerin prestiji artırılmalı, gençlerin henüz öğrenciyken iş dünyasıyla temas kurması sağlanmalıdır. Müfredatlar teknolojinin hızına göre güncellenmeli ve staj imkanları kağıt üzerinde kalan bir zorunluluk olmaktan çıkarılıp, gerçek birer deneyimleme alanına dönüştürülmelidir. İstihdam politikaları kapsamında gençleri işe alan işletmelere vergi avantajları ve sosyal güvenlik prim desteği gibi teşvikler sunulmalı, aktif işgücü programları ile gençlerin yetenek haritaları çıkarılmalıdır.

Özel sektör, sadece kâr odaklı bir yapıdan sıyrılıp toplumsal sorumluluk üstlenmelidir. Gençlere kapılarını daha geniş açmalı, deneyim şartını esneterek yetiştirilmek üzere eleman alma kültürünü yaygınlaştırmalıdır. Şirket içi eğitim akademileri ve mentorluk programları, gençlerin iş hayatına adaptasyonunu hızlandıracaktır. Aynı zamanda gençlerin sadece iş arayan değil, iş kuran bireyler olmaları teşvik edilmelidir. Yenilikçi bir fikri olan gence finansal destek, ofis imkanı ve en önemlisi doğru bir rehberlik sunulmalıdır. Girişimcilik ekosistemi güçlendikçe gençler, kendi geleceklerini kendi elleriyle inşa etme cesaretine kavuşacaktır. Dünyadaki başarılı modelleri incelemek ve uluslararası ortaklıklar kurmak ise bize yepyeni ufuklar açar. Özellikle küresel projeler ve teknoloji odaklı fonlar, gençlerimizin vizyonunu genişleterek onlara dünya çapında rekabet etme gücü katacaktır.

Genç işsizliği meselesi, siyaset üstü bir konudur ve ülkemizin bekası ile doğrudan ilintilidir. Gençlerimizin potansiyelini doğru kullanamadığımız her gün, aslında Türkiye’nin geleceğinden harcadığımız bir gündür. Onların hayalleri, sadece kendilerinin değil; hepimizin ortak geleceğidir. Gençlerimize güvenmek, onlara alan açmak ve yollarındaki engelleri kaldırmak bir tercih olmaktan öte, kaçınılmaz bir zorunluluktur. Onların enerjisini, zekasını ve heyecanını üretimle, sanatla ve teknolojiyle buluşturduğumuzda, Türkiye’nin ekonomik kalkınması da kendiliğinden ivme kazanacaktır. Gelecek, gençlerin gözlerindeki o ışıltıyı koruyabildiğimiz sürece aydınlık kalacaktır. Hep birlikte, her gencin emeğinin karşılığını aldığı, yarınlara güvenle baktığı bir Türkiye inşa etmek mümkündür.

Unutmamak gerekir ki, gençliğe yapılan yatırım, bir ülkenin yapabileceği en kârlı ve en onurlu yatırımdır. Bu süreçte her bir bireye, her bir işverene ve her bir yöneticiye düşen görevler bulunmaktadır. Sosyal adaletin sağlanması ve ekonomik refahın tabana yayılması, ancak gençlerin üretken birer birey olarak toplumda yer bulmasıyla gerçekleşebilir. Gençlerin karşılaştığı bu zorlu sınavda onları yalnız bırakmak, toplumsal vicdanı yaralar. Bizler, omuz omuza vererek bu engelleri aşabiliriz. Bilimin ışığında, emeğin kutsallığına inanarak ve gençlerimizin yaratıcı gücüne yaslanarak Türkiye'yi çok daha müreffeh yarınlara taşıyabiliriz. Bugün atılacak her küçük adım, yarın büyük bir devrime dönüşecektir. Gençlerimize inanıyoruz ve onların yanında durmaya devam edeceğiz. Bu toprakların bereketi, ancak onun üzerinde hayal kuran ve alın teri döken gençlerin varlığıyla daim olacaktır. Gelecek, çalışmak isteyen ve kendine imkan sunulan her bir gencin azmiyle şekillenecektir.

Saygılarımla,

Mehmet KUŞCU